سمینار معرفی پالایشگاه تبریز


با سلام، دوجهانی هستم کارشناس مکانیک و با جلسه اول سمینار معرفی پالایشگاه تبریز در خدمتتون خواهم بود
پالایشگاه تبریز با توجه به لزوم تامین سوخت و مواد نفتی مورد نیاز حوزه ی شمال غرب کشور، به ویژه صنایع مستقر در این منطقه aو قرار گیری این شهر در منطقه ای خاص و صنعتی و در فاصله ی کمتر از 300 کیلومتر در مجاورت و همسایگی چهار کشور آذربایجان به همراه جمهوری خود مختار نخجوان، ترکیه، عراق و ارمنستان جهت صادرات، در سال 1353 توسط شرکت UOP طراحی پایه و توسط شرکت Snamprogetti طراحی تفصیلی گردیده و در بهمن ماه 1356 به بهره برداری رسید.


ظرفیت تولید
این مجتمع در بدو تاسیس با ظرفیت اسمی پالایش 80.000 بشکه در روز راه اندازی گردیده و پس از اجرای طرح افزایش ظرفیت جهت انجام پروژه ی کراس، توانایی پالایش 110.000 بشکه در روز را داراست.

فرآیند تولید
این شرکت دارای 15 واحد پالایشی جهت انجام فرآیند تصفیه نفت خام و تبدیل آن به فرآورده های نفتی و 8 واحد سرویس های جانبی برای پشتیبانی از فرآیند تولید می باشد.
خوراک نفت خام این پالایشگاه توسط یه رشته خط لوله به قطر 16 اینچ از میادین جنوب کشور (اهواز-آسماری) تامین میگردد که پس از انجام تغیرات در پالایشگاه و اجرای پروژه CROS (معاوضه نفت خام کشورهای حوزه خزر) در سال 82 ، این پالایشگاه توانایی فرآورش  نفت خام های مختلف را دارا می باشد.
محصولات تولیدی این پالایشگاه نیز در آزمایشگاه مرکزی این شرکت بر اساس استانداردهای مختلف بین المللی و ملی توسط تجهیزات و سیستم های روز مورد کنترل کیفی قرار گرفته و تحویل شرکت ملی پالایش و پخش فروارده های نفتی ایران میگردد.

واحدهای پالایش

واحدتقطیر اتمسفریک و تقطیر در خلا
نخستین مرحله پالایش نفت خام، تقطیر در فشار جو است که برش های اصلی نفت خام را از یکدیگر تفکیک می کند. برای این منظور، نفت خام در کوره تا حدود 350 درجه ی سانتیگراد گرم شده و سپس به برج تقطیر در جو وارد می شود.
فرآورده های برج تقطیر در فشار جو عبارتند از:
- محصولات بالای برج شامل: گازهای سبک، گاز مایع، نفتای سبک و سنگین
- محصولات جانبی برج شامل: نفتای امتزاج، حلال AW 402 ، نفت سفید، نفت گاز سبک
- محصولات ته مانده ی برج نیز خوراک واحد تقطیر در خلاء محسوب می شود.
از این محصولات نفت سفید و حلال AW 402 مطابق مشخصات لازم به عنوان فرآورده های نهایی به مخازن مربوطه انتقال می یابد. از میان محصولات بالای برج که در برج های دیگر تفکیک می شوند، نفتای سنگین برای ارتقاء درجه آرام سوزی به واحد تبدیل کاتالیستی ارسال شده و محصول به دست آمده از این مرحله با نفتای سبک دستگاه تقطیر مخلوط می شود تا محصول نهایی بنزین مطابق استاندارد شرکت ملی نفت ایران تهیه شود.
ته مانده برج تقطیر در فشار جو بعد از افزایش دما تا حدود 390 درجه سانتیگراد به برج تقطیر در خلاء ارسال می گردد. در این برج به دلیل وجود خلاء نسبی، مواد سنگین زودتر به نقطه جوش رسیده و عمل تفکیک آسان تر و بدون سوختن مواد نفتی سنگین انجام می شود.
محصولاتی که در این مرحله به دست می آیند عبارتند از:
- نفت گاز سنگین
- خوراک واحد آیزوماکس ( ISOFeed )
- برش روغنی 1 ( LD1 )
- برش روغنی 2 ( LD2 )
- سلاپس واکس ( Slopwax )
- ته مانده برج تقطیر در خلاء


از اختلاط نفت گاز سنگین با نفت گاز سبک واحد تقطیر در فشار جو محصول نهایی نفت گاز ( گازوئیل ) تهیه می شود. ISOFeed جهت تبدیل به مواد سبک تر به واحد آیزوماکس ( هیدروکراکر ) ارسال می گردد. بخشی از محصول ته مانده ی برج تقطیر در خلاء به عنوان خوراک واحد قیرسازی و بخشی از آن جهت تولید نفت کوره و تبدیل به مواد سبک تر، به واحد کاهش گرانروی انتقال و مقداری از آن به شرکت های خصوصی تولیدکننده ی قیر واگذار می گردد. همچنین LD1 و LD2 به عنوان مواد اولیه تولید روغن های صنعتی به شرکت های متقاضی ارسال می گردد.

 


واحدتبدیل کاتالیستی


شامل: دستگاه گوگردزدایی از نفتای سنگین ( یونیفاینر ) و دستگاه تبدیل کاتالیستی ( پلاتفرمر ):
وظیفه این واحد افزایش درجه آرام سوزی ( عدد اکتان ) بنزین خام به منظور تولید بنزین موتور می باشد. نفتای حاصل از دستگاه تقطیر که دارای مواد گوگردی بالا و درجه آرام سوزی پایین است، ابتدا در دستگاه گوگردزدایی نفتا توسط گاز هیدروژن در مجاورت کاتالیزور ( کبالت، مولیبدن و ... ) تصفیه شده و مواد گوگردی آن به صورت گاز هیدروژن سولفید جدا می شود. سپس نفتای تصفیه شده از دستگاه گوگردزدایی از نفتا با هیدروژن مخلوط شده و تحت دما و فشار معین در چهار راکتور در مجاورت کاتالیزور پلاتین، بر اثر فعل و انفعالات شیمیایی تغییر ماهیت داده و به ترکیبات با درجه آرام سوزی بالا تبدیل می گردند. بنزین حاصل از این دستگاه با نفتای سبک و سنگین واحد آیزوماکس به نسبت مشخصی مخلوط شده و پس از افزودن مواد تغیر رنگ، محصول بنزین نهایی تهیه می گردد. با ماهیت فعل و انفعالات انجام یافته در راکتورهای این واحد مقداری گاز هیدروژن، گاز سبک و گاز مایع نیز تولید می شود. واحد گوگردزدایی از نفتا، مصرف کننده گاز هیدروژن و واحد افزاینده درجه آرام سوزی به عنوان توید کننده ی هیدروژن محسوب می شوند. بنابر این مازاد هیدروژن مورد نیاز دستگاه تبدیل کاتالیستی به عنوان خوراک واحد هیدروژن به آن وتحد انتقال می یابد.


واحدکاهش گرانروی
وظیفه ی این واحد کاهش ویسکوزیته محصول ته مانده ی برج تقطیر در خلاء به منظور تولید فرآورده ی نفت کوره می باشد. ته مانده ی سنگینی که از پایین برج تقطیر در خلاء به دست می آید دارای گرانروی ( ویسکوزیته ) خیلی بالایی است که قابل عرضه مستقیم به عنوان سوخت نفت کوره به بازار نیست. به همین دلیل ته مانده برج تقطیر در خلاء ( و بعضاً مقداری از مواد Slopwax ) به واحد کاهش گرانروی ارسال و در کوره ی واحد گرم می شود تا ملکول های سنگین در اثر حرارت شکسته شده و به مواد سبکتر و گاز تبدیل گردد. محصول اصلی این واحد، نفت کوره با گرانروی کمتر و محصولات فرعی نفت گاز سنگین، بنزین نامرغوب ( دارای گوگرد ) و مقادیری گازهای سبک است. طی پروژه ی CROS، به منظور افزایش راندمان کارکرد فرآیند در این واحد راکتور Soaker نصب گردیده است. در صورت نیاز، نفت کوره حاصل از این واحدجهت تصحیح برخی خصوصیات از جمله ویسکوزیته با مقداری نفت سفید، نفت گاز، ISOFEED، LD1 و LD2 مخلوط می شود. بنزین نامرغوب حاصل نیز جهت تصفیه به واحد بنزین سازی انتقال می یابد.


واحد گوگردزدایی از نفت گاز


نفت گاز یا گازوییلی که از واحد تقطیر در فشار جو به دست می آید دارای مواد گوگردی بوده که بعد از سوختن در موتورهای دیزل با تولید گازهای گوگردی باعث آلودگی محیط زیست می شوند. در این واحد مواد گوگردی نفت گاز در راکتور با گاز هیدروژن تحت فشار و درجه حرارت معین و در حضور کاتالیست به هیدروژن سولفید تبدیل شده و طی فرآیندی از نفت گاز جدا می گردد. هیدروژن مورد نیاز این واحد از واحد هیدروژن سازی یا واحد بنزین سازی قابل تامین است.
 

واحد تولید گاز مایع


گازهای سبکی که از واحد تقطیر نفت خام , تبدیل کاتالیستی , واحد تصفیه گاز با آمین، آیزوماکس و بنزین سازی جدید به دست می آید عمدتا مخلوطی از متان، اتان، پروپان , بوتان و اندکی پنتان است. در این واحد ابتدا مواد نفتی سنگین تر از گاز مایع ( نفتای سبک ) در برج تثبیت کننده جدا شده و سپس گازهای متان و اتان بوسیله عمل تفکیک از سایر گازها مجزا شده و در مراحل بعدی نیز پروپان و بوتان از یکدیگر جدا می شوند. آنگاه گاز مایع با اختلاط پروپان و بوتان به نسبتهای مناسب تهیه میشود. گاز مایعی که به بازار عرضه می گردد مخلوطی از پروپان و بوتان است که نسبت حجمی اختلاط آنها در فصول مختلف سال متغییر است. به عبارتی پروپان که سبکتر است در تابستان کمتر و در زمستان بیشتر است.

 

 

واحد آیزوماکس


وظیفه ی واحد آیزوماکس تبدیل آیزوفید ( ISOFEED ) به فرآورده های مفیدی نظیر نفتا، نفت سفید و نفت گاز سبک است. آیزوفید حاصل از تقطیر در خلاء پس از خروج از این برج خوراک واحد را تشکیل می دهد. در این واحد خوراک ابتدا با گاز هیدروژن مخلوط و پس از گرم شدن در کوره تحت درجه حرارت معین و فشار زیاد وارد راکتور می شود و در حضور کاتالیزور ( نیکل، مولیبدن و... ) مولکول های سنگین شکسته شده و مواد نیتروژنی و گوگردی آن با هیدروژن ترکیب و به گاز آمونیاک و هیدروژن سولفید تبدیل می شوند. محصولات این فعل و انفعالات پس از خروج از راکتورها به قسمت تفکیک ارسال می گردند. در برج های این قسمت گازهای سبک، بوتان، نفتای سبک و سنگین، نفت سفید و نفت گاز از یکدیگر جدا می شوند. نفتای سنگین جهت اصلاح درجه ی آرام سوزی به واحدهای بنزین سازی و یا مخازن ارسال و نفتای سبک جهت اختلاط با محصول نهایی بنزین استفاده می شود. نفت سفید و نفت گاز واحد آیزوماکس بسیار مرغوب است و پس از اختلاط با نفت سفید و نفت گاز واحد تقطیر به صورت محصول نهایی عرضه می گردند. خاطرنشان می گردد نفت سفید واحد آیزوماکس در تهیه سوخت هواپیما ( ATK ) مورد استفاده قرار می گیرد. بخشی از خوراک که به مواد سبک تر شکسته نشده اند با آیزوفید مخلوط و مجددا تحت واکنش هیدروکراکینگ قرار می گیرند و مازاد آن به عنوان محصول آیزوریسایکل قابل عرضه می باشد. هیدروژن مورد نیاز این واحد از طریق واحد هیدروژن سازی یا واحد بنزین سازی جدید تامین می شود.
 

واحد هیدروژن سازی


وظیفه ی این واحد تامین هیدروژن واحد آیزوماکس و سایر واحدهای مصرف کننده ی هیدروژن در صورت نیاز می باشند. خوراک واحد هیدروژن، گازهای سبک مانند متان، اتان و پروپان است که عمدتا از طریق گازهای غنی از هیدروژن واحدهای بنزین سازی، گازهای بخش فشار بالای تصفیه گاز با آمین و گاز طبیعی تامین می شود. خوراک این واحد ابتدا تحت شرایط معین با بخارآب مخلوط شده و سپس به کوره ی ریفرمر هدایت می شود. در این کوره گازهای هیدروکربوری با بخار آب در مجاورت کاتالیزور نیکل واکنش داده و به هیدروژن، کربن مونوکسید و کربن دی اکسید تبدیل می شود. در مراحل بعد در مجاورت کاتالیزور دیگری تقریبا تمام حجم گاز کربن مونوکسید به گاز کربن دی اکسید در برج جذب در تماس با محلول آمین حذف می گردد. بدین ترتیب هیدروژن با درجه خلوص 94% تهیه و به واحد های مصرف کننده منتقل می گردد. لازم به ذکر است با توجه به تولید هیدروژن با خلوص بالا در واحد بنزین سازی جدید امکان از سرویس خارج کردن واحد هیدروژن سازی مقدور می باشد.

واحد تصفیه گاز ترش با آمین و تصفیه آب ترش


- گازهای حاصل از واحد های گوگرد زدایی از نفتا، کاهش گرانروی، گوگرد زدائی نفت و گاز و آیزوماکس که حاوی گازهای اسیدی سولفید هیدروژن است ابتدا باید در این واحد مورد تصفیه قرار گیرند.
بدین ترتیب که در برجهای جذب کننده این واحد که در فشارهای مختلف (بالا، متوسط و پایین) در سرویس هستند، گازهای سولفید هیدروژن توسط محلول منواتانول آمین جذب و گازهای تصفیه شده از بالای برجها خارج میشوند. گازهای تصفیه شده فشار بالا به واحد هیدروژن، گازهای تصفیه شده فشار متوسط به واحد گاز مایع و گازهای تصفیه شده فشار پایین به شبکه سوخت گازی پالایشگاه انتقال می یابد. در برج احیاء، گازهای سولفید هیدروژن که جذب محلول آمین گردیده از آن جدا و جهت تولید گوگرد به واحد گوگرد سازی منتقل میگردد.

واحد تصفیه آب ترش جهت جدا نمودن آمونیاک و هیدروژن ســولفید محلول در آبهای فـرآیندی می باشند. این واحد از طریق دو برج، آمونیاک و سولفید هیدروژن موجود در آبهای فرایندی را جدا نموده و در نهایت آب تصفیه شده جهت استفاده در بخش نمک زدا به واحد تقطیر انتقال یافته و گازهای سولفید هیدروژن و آمونیاک خروجی از این واحد، به واحد گوگرد سازی ارسال می شوند.

واحد بازیابی گوگرد
کلیه گازهای خروجی از واحد تصفیه گاز با آمین و واحد آب ترش به عنــوان خــوراک، به این واحــد منتقل شده و به روش " کلاروس" به گوگرد جامد تبدیل میشوند. در این واحد ابتدا خوراک در یک کوره مخصوص و در حرارت بالای 1200 درجه سانتیگراد تحت تبدیل حرارتی قرار گرفته و سپس در مجاورت کاتالیزور در یک راکتور دو مرحله ای به گوگرد مذاب آزاد تبدیل و پس از تبدیل شدن به گوگرد جامد به بازار عرضه میشود.


واحد تولید قیر

این واحد با هدف تولید قیرهای گوگردی، پلیمری، انواع قیرهای امولسیونی و قیرهای RC و MC احداث شده است. خوراک این واحد قسمتی از ته مانده برج تقطیر در خلا است که در درجه حرارت معینی با دمیدن هوا اکسید شده و پس از اضافه کردن مواد افزودنی در شرایط خاص محصول قیر ویژه با کیفیت مناسب تهیه می شود. ضمنا این واحد مجهز به دستگاه پکیج بسته بندی می باشد.
دوستان عزیز، جلسه ی اول سمینار آشنایی با پالایشگاه تبریز، با معرفی واحدهای پالایشگاه قدیم در اینجا به پایان میرسه
در جلسات بعدی با معرفی پالایشگاه جدید و واحد Offsite و یوتیلت در خدمتتون خواهم بود
سوپر گروه تخصصی پایپینگ نوین پارسیان:

https://t.me/joinchat/AAAAAD70qtI7v_xFbChcKw