به نام خداوند جان و خرد
كزاين برتر اندیشه بر نكذرد
خدمت همه عزیزان و سروران سلام و درود ، مشهدی مسلم هستم طراح  ايمني فرآيند .

درخدمتتون هستم با ارائه بخش سوم سمینار آشنایی با سيستم هاي ايمني فرآیند در صنایع نفت و كاز و بتروشيمي.
همانطور كه مستحضرید با توجه به فرآيند صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و معدنی كه با مواد قابل اشتعال ، انفجار و سمي همراه ميباشد و با عنايت به امكان نشت به هر دليل ؛ اين صنايع با پدیده انفجار و آتش سوزی  ناشی از نشت بخارات یا مواد قابل اشتعال  همیشه روبرو ميباشد و حوادث بسیاری از این دست درتاریخ ثبت شده و همچنان شاهد این  حوادث
 در plant هاي صنعتي مذكور ميباشيم.
بنابراين برأي حفظ جان و ايمني انسانها، محيط زيست و حفظ سرمايه از قبيل تجهيزات و سرمايه موجود ( حفظ آبرو و اعتبار شركت سرمايه كذار) طراحي plant هاي شيميايي و نفتي نيازمند سيستم هاي ايمني فرايند (Process safety system ) ميباشد، بنابراين داشتن اين سيستم ها بهمراه مطالعات فني مهندسي موقع طراحي plant يك الزام ميباشد و درصورتيكه بتوانیم ميزان و دقت اين مطالعات فني را بالا ببريم، ميتوان ضامن سلامت انسان، محيط زيست و سرمايه و اعتبار شركتها بود.


قبلاً اشاره كرديم كه
Process Safety System
سيستم هاي ايمني فرآيند شامل سيستم هاي Passive & Active ميباشد.
وهمينطور اشاره شد
Passive sys.
اين سيستم ها قبل از بوجود آمدن سناريوهاي حريق ، انفجار و نشت توانايي شناخت و دفع حادثه را دارد.
Active sys.
اين سيستم ها بعد از بوجود آمدن سناريوهاي حريق، انفجار و نشت توانايي كاهش اثرات و محدود كردن نتايج و اثرات حادثه را دارا ميباشند
در اين جلسه به اختصار فرآیند   نيازمندي اين سيستم ها را به همراه مبحث loss prevention  مطرح ميكنيم
درصورتيكه يك واحد فرآيندي دجار حادثه يا trip ناشي از عملكرد ناصحيح سيستم يا موارد بهره برداری و... شود بعلت continues بودن فرآيند حجم عظيمي از سرمايه و محصول ما به هدر ميرود بنابراين با ديدكاه ايمني فرآیند و حفظ محصول به جهت trip يا عملكرد ناصحيح بهره برداری /تعميرات /مهندسي و طراحي مجموعة ميتوان طراحي بهينه را أعمال كرد
حال با وجود اين ديدكاه و داشتن اطلاعات دقيق فني تجهيزات فرآيندي شامل اطلاعات فلسفة عملكردي و لاجيك مجموعه به همراه اطلاعات مكانيكي و فرآيندي تكون تلك تجهيزات و داشتن علم قابليت اطمينان برأي مجموعة تجهيزات و واحد فرآيندي ريسك هاي ناشي از fail تجهيزات و در مجموع واحد شناسایی ميشوند و در جهت كاهش يا از بين بردن ريسك هاي شناسايي شده اقدامات توسط مهندسين ايمني فرآيند توصيه و ساير واحدهاي مهندسي اين اقدامات را بياده سازي مينمايند ؛ در مجموع هدف ارتقاء واحد به جهت ايمني و ممانعت در از بين رفتن سرمايه واحد و محصول ميشود.
قبلاً اشاره كرديم كه
Process Safety System
سيستم هاي ايمني فرآيند شامل سيستم هاي Passive & Active ميباشد.
وهمينطور اشاره شد
Passive sys.
اين سيستم ها قبل از بوجود آمدن سناريوهاي حريق ، انفجار و نشت توانايي شناخت و دفع حادثه را دارد.
Active sys.
اين سيستم ها بعد از بوجود آمدن سناريوهاي حريق، انفجار و نشت توانايي كاهش اثرات و محدود كردن نتايج و اثرات حادثه را دارا ميباشند
در اين جلسه به اختصار فرآیند نيازمندي اين سيستم ها را مطرح ميكنيم
كليه سيستم هاي اعلام و اطفاء حريق مثل آب و فوم powder / Co2/inert Gas / FM200... و ساير Agent هاي موجود برأي خاموش سازي و خفه كردن آتش در زمان اوليه بروز حريق ميباشد و اينجا فقط نقش زمان بسيار كليدي است golden time همان زمان طلايي است كه ميتواند فاجعه ها را متوقف و تبعات حادثه را كاهش دهد

موارد فوق الذکر به همراه سيستم Fire & Gas system و سيستم هاي emergency shutdown و تجهيزات PSV/PRV همان active system ها هستند
همانطور كه قبلاً در سمينار آشنايي با مناطق خطر در مورد طبقه بندی مناطق خطر و نتايج آن روي كلاسه كردن تجهيزات الكتريكي مطرح كرديم، مطالعات Hazardous Area Classification ميتواند يك سيستم Passive باشد
درواقع ما هميشه نشت مواد قابل اشتعال را در صنایع نفتي و شيميايي داريم ، با داشتن مطالعات طبقه بندی مناطق خطر و خريد صحيح تجهيزات الكتريكي متناسب با مناطق خطر ميتوان مانع از بوجود آمدن حادثه احتمالي انفجار شد.


Fire and Gas Detection System
داشتن سيستم F&G ميتواند مانع از بوجود آمدن واقعه نشت دايم مواد قابل اشتعال و سمي در سايت شده و با داشتن لاجيك مناسب جهت shut down تجهيزات يا واحد و يا Plant ميتوان حوادث احتمالي را شناسایی و با قطع منبع نشت مانع از بوجود آمدن حادثه شد.
درواقع سيستم هاي F&G نقش دوكانه Passive & Active را بازي ميكنند و مانع از بوجود آمدن حوادث ميشوند

Fire Proofing
درواقع بعد از فرآیند احتراق ناشي از سناريوهاي آتش استخري يا Jet Fire امكان Fail و تغيير فرم Struthers هاي تجهيزات مثلPipe Rack / saddle d
كابلها و control valve /Emergency shutdown valve / Shutdown valve
ميشوند و با ايجاد Fire Proofing روي تجهيزات مذكور مانع از Fail تجهيزات و درخصوص سازه ها مانع از بوجود آمدن شرايط دفرمه شدن و رفتن به فاز Plastic ميشود.
بعد از نهايي نمودن سيستم هاي ايمني فرايند در يك مجموعة فرايند ميتوان با آناليز ريسك نظير روشهايي مانند Hazop Study ريسك حوادث را شناسایی و جهت كاهش يا از بين بردن آن تلاش نمود
روشهای آناليز ريسك نظير Hazop / SIL Study /Hazid / QRAجهت ارزیابی ريسك بصورت كمي و كيفي انجام خواهد كرفت
 در اين روشها نحوه و ميزان عملكرد يك سيستم ايمني فرايند نظير سيستم هاي كنترلي بررسي شده و بيشتر حوزه عملكرد كنترلي واحد فرآيندي و تجهيزات package ارزیابی ميشود.
لاجيك و سيستم كنترلي مجموعة هاي فرآيندي بسيار مهم و نقش كليدي را موقع بوجود آمدن حادثه بازي ميكند بنابراين بررسي مجموعة به جهت كنترل صحيح و اقدامات ضروري مورد نياز موقع حادثة بسيار كليدي و مهم ميباشد
ارزیابی ايمني واحد در حال بهره برداری هم ميتواند مانع از بوجود آمدن حادثه ناشي از علل فوق الذکر كند بنابراين ارزیابی هاي HAZOP /SIL بسيار ضروري و مهم ميباشد.


كليه سيستم هاي ESD /HIPS /BDv همان نقش كنترلي واحد در لحظات خطر را ايفا ميكنند.
در كل ميتوان تحليل و ارزيابي ريسك واحد از منظر فرآيندي را يكي از مهمترين وظايف مهندس ايمني فرايند نام برد با اين وجود طراحي سيستم هاي active &Passive هم لازمه اين مهم ميباشد
برأي ارزیابی واحد؛  شناخت واحد فرآيندي با جزئيات لاجيك و فلسفه عملكرد ي آن بسيار مهم و حياتي است
در خاتمه اميدوارم توانسته باشم قسمتي از سيستم هاي ايمني فرآيند در صنایع نفت را ارائه كرده باشم.
باسپاس از توجه همه دوستان و همكاران عزيز
امیدوارم مطالب این سمينار مفید و موثر در آبادانی ایرانی پرشکوه باشد
با سپاس فراوان از جناب آقاي دكتر از اينكه فرصت ارائه سمينار آشنايي با سيستم هاي ايمني فرايند در صنايع نفت را در اين كروه فرهيخته فراهم نمودند، ارادتمند.

در خاتمه اميدوارم توانسته باشم قسمتي از سيستم هاي ايمني فرآيند د
جناب آقای مهندس مشهدی مسلم از ارایه جذابتون بی نهایت سپاسگزارم